Eskil Moen sine avisskriveri (i 12. og 28. mai) er som venta av ein slik karakter at vi ikkje finn grunn til å svara han i avisa. Han fell på sin eigen urimelegheit, og vi treng eigentleg ikkje plaga avislesarane med eit tilsvar. Sjølv om han stadig slenger rundt seg med fundamentalt galne og hårreisande påstandar om kva vi og Rødt elles meiner eller står for, så har han som før sagt mista all injurierande kraft og vi tek han ikkje alvorleg.

Men sjølv om det er aldri så usamanhengande så er det ein del av dei gale og misvisande påstandane som er av ein slik art at dei likevel ikkje kan stå uimotsagte. Difor dette svaret.

Den største mistydinga til Moen er at han trur ”motstand” betyr ”Taliban” – i alle fall slik det kjem til uttrykk i det første innlegget. Torstein Dahle har ganske riktig samanlikna afghansk motstand no med norsk motstand under 2. verdskrigen. Men ”afghansk motstand” er på ingen måte det same som Taliban. Som vi har vist i førre innlegg (19. mai) er det enkelt å finna ut at Raudt ikkje støttar Taliban, tvert imot. I sitt neste innlegg prøver Moen å bortforklara desse feilaktige påstandane, og påstår så til slutt at når ein er mot okkupasjonen så er dette støtte til Taliban, uansett. Dette er så tullete at det er vanskeleg å argumentera mot. Moen lukkar auga for at det er mange grupper som kjemper mot dei vestlege styrkane. Det er også politisk motstand mot Karzai-regimet så vel som NATO/USA sitt militære nærvær.

Same kor mange gonger Moen hevdar ein openbart feilaktig påstand så blir den berre meir feil: Raudt stør ikkje Taliban. Punktum.

Dernest kjem det at Torstein Dahle (eller Raudt elles) har ikkje likestilt norsk motstand under 2. verdskrigen. Samanlikninga går på det enkle faktum at når eit land og eit folk er utsett for ein militær okkupasjon i strid med folkeretten, der mange sivile liv går tapt, så er det legitimt å driva motstand – valdeleg og ikkje-valdeleg.  Retten til slik motstand er nedfelt i folkeretten og i FN-charteret. Raudt sine uttalar dreier seg altså ikkje om at ein støtter dei generelle synsmåtane til den eine eller den andre grupperinga blant motstanden i Afghanistan, det er berre ei enkel påminning om at når ein er okkupert så er det legitimt å driva motstand – sjølv om vi er så uheldige at det råkar norske gutar og jenter.

Moen kan tolkast som at han no først og fremst poengterer at det var ufølsomt av t.d. Dahle å sei at motstanden i Afghanistan kan vera legitim, rett etter at ein norsk soldat hadde falt. Det kan vera – men viss dette var uhøvisk og krenkande for dei aktuelle pårørande så er det ei heilt separat sak frå kva ein måtte meina om sjølve krigen – Torstein sine utsegner er rette, sjølv om nokon skulle bli støytt av dei i den aktuelle situasjonen. Vi må kunna skilja saklege argument om krigen og den norske krigsdeltakinga frå spørsmålet om kjenslene til pårørande, som det ganske sikkert ikkje var Torstein si meining å støyta.

Moen opnar med å skriva at ”representantene fra Rødt i Kvinnherad hevder at partiet støtter våre soldater i Afghanistan”. Det har vi aldri hevda og det vitnar berre om at Moen ikkje kan lesa. Vi skreiv berre at det å kritisera krigen er ikkje å kritisera soldatane. Dette er, som vi skreiv, eit utgammalt og velkjent standpunkt, særleg kjent frå Vietnam-krigen. Vi vil ikkje angripa soldatane, men sjølve krigen og dei politiske avgjerdene. Det er trist at soldatane er der, men det er ikkje deira feil. Vi anerkjenner at dei er i krig på ordre frå norske styresmakter, og at difor har dei t.d. rett på å bli respektert og rekna som krigsdeltakarar når dei kjem heim, med dei rettar det gjev, særleg kva gjeld støtte til dei som måtte bli ramma av PTSD og liknande. Slik gjev vi soldatane meir anerkjenning enn det den norske regjeringa gjer, for dei anerkjenner dei ikkje som krigsdeltakarar! Vi har no ein forsvarsminister som så langt i si ministertid aldri har brukt ordet ”krig”, men heller eufemismar som ”operasjonane”, ”innsatsen”, ”oppdraget”. Dette til frustrasjon for mange soldatar som kjem heim og må forklara for folk at jo, dei har faktisk vore i krig. Så viss Moen ønskjer å angripa nokon for manglande respekt for soldatane sin innsats så må han justera siktet ganske mange knepp.

Når ein skal vurdera den Afghanske motstanden som sådan så er spørsmålet om dette er ein okkupasjon eller ikkje. Regjeringa freistar å påstå at det ikkje er ein okkupasjon. Dei hevdar at ein er der ”invitert av den afghanske regjeringen” og ”støttet av et enstemmig Sikkerhetsråd” (her sitert frå Olav Akselsen februar 2008). Vi meiner altså at dette er ein pågåande okkupasjon. Vi vil gjerne delta i meiningsfulle diskusjonar om dei folkerettslege spørsmåla, med nokon det er mogleg å diskutera med, men dette har altså ingenting med om vi støttar Taliban eller for den del andre grupperingar. Vi seier berre at mot ein okkupasjon har ein rett til å gjera motstand. Angrepskrig og okkupasjon kan vera legitimt i sjølvforsvar, eller for å stansa t.d. eit pågåande folkemord, men det har vi ikkje hatt her. Meir om bakgrunnen seinare.

Det er meiningslaust når Akselsen og Moen hevdar regjering og nasjonalforsamling er ”demokratisk valde”. Karzai vart direkte innsett av USA i desember 2001, mindre enn tre månader etter invasjonen. Det skjedde utan val. At det er halde val sidan er mindre interessant, sidan dei er halde under kontroll av ein utanlandsk okkupasjon, og der det naturleg nok vil vera mange kandidatar som ikkje kan stilla sidan dei er direkte mot okkupasjonen. Det siste valet var så illegitimt og gjennomprega av fusk at til og med Obama laut skjemmast og FN-ambassadør Galbraith anklagde sin overordna FN-utsending Kai Eide for å vera med på å dekka til fuskeriet! Galbraith vart så pressa til å trekkja seg. Fusket hadde uansett ikkje noko å seia, av di dei mest seriøse utfordrarane til Karzai hadde trekt seg før valet fordi dei meinte det umogleg kunne bli eit rettvist val. Dette har ingen ting med demokrati å gjera. Uansett er det ei kjent sak at Karzai-regimet sit innemurt i Kabul og har ikkje makt særleg utanfor bygrensa. Slik sett kan det ikkje reknast som  ei regjering ein gong – demokratisk eller ikkje.

Når det gjeld legitimiteten til okkupasjonen så ramsar Moen opp mange påstått positive konsekvensar av okkupasjonen og ein del av desse har rot i røynda. Men det er underordna. Tyskarane gjorde masse positivt i Noreg, i vårt nærområde kan ein nemna vegen gjennom Åkrafjorden. Alle forstår likevel at nordmennene ville ha okkupantane ut. Raudt er sjølvsagt for at jenter går på skule, kvinnfolk får styrka sine rettar og at Afghanistan får humanitær hjelp. Men sjølv om det hadde vore dei einaste konsekvensane av okkupasjonen så er vi likevel prinsipielt mot okkupasjon. Og det er mange med oss som spør om det militære nærveret bidrar til å styrka den humanitære situasjonen, eller til å svekka den – t.d. Norsk Folkehjelp, den Internasjonale Raudekross-komitéen, FN sin høgkomissær for flyktningar og FN-kontoret for koordinering av humanitær bistand.

Det er i det heile veldig merkeleg å sjå kor rosenraudt og idyllisk Moen framstiller okkupasjonen, og korleis han freistar å framstilla det som så sært og ytterleggåande av Raudt å vera kritisk. Det er faktisk Moen sine einsidige og fullstendig røydomsfjerne svermeri som er merkelege og sjeldsynte.

Den mest idiotiske påstanden er at Sovjet noko tid skulle ha vore ”våre” heltar. Det er så dumt at det let seg ikkje kommentera. Ein kan berre minne om at gjennom meir enn 10 år med sovjetisk okkupasjon var det miljøet kring RV som mest konsekvent her til lands støtta motstandsrørsla, både med hjelpearbeidarar, humanitær støtte og pengar. Dette utifrå den grunnleggjande forståinga at eit kvart folk har ei grunnleggjande rett til å styra seg sjølv og ikkje vera okkupert av noko stormakt – nøyaktig det same som er bakgrunnen for motstanden mot den USA-leidde okkupasjonen no.

Den einsidige skjønnmalinga er merkeleg også på andre måtar. Humanitære stråmenn har ofte vore brukt som grunngjeving for krigar, men ikkje så i dette tilfellet. Vi bør tydelegvis minna om hovudtrekka i bakgrunnen for krigen: Under sovjet-okkupasjonen var ”verdssamfunnet” (USA og Vesten) tilsynelatande mest passive, truleg mykje fordi Afghanistan låg innanfor det som var å rekna som sovjetisk interessesfære. Men heilt frå før invasjonen hadde USA pløya sterk støtte til motstanden, mykje gjennom den pakistanske etterretninga ISI. Mykje av denne støtta gjekk til pashtunske islamistar som seinare skulle bli til Taliban. Som ein ISI-offiser sa det: ”Vi var kondomet USA måtte ha for å trenga inn i Afghanistan.” Zbigniew Brzezinski var nasjonal tryggleiksrådgjevar under Carter, og arkitekten bak at USA delvis var med på å framprovosera  Sovjet sitt angrep, for så å støtta motstanden og gje Sovjet deira Vietnam (så seier Brzezinski sjølv, og prøver å ta ein stor del av æra for Sovjet sitt samanbrot).

Vi oppmodar også om at ein les (om) Brzezinski si berømte bok frå 1997, ”The Grand Chessboard”. Den har hatt stor påverknad, særleg på dei nykonservative i Bush/Cheney-fløya, og den essensielle tesen er at viss USA skulle oppretthalda hegemoniet sitt andsynes Midt-Austen og det raskt veksande Kina måtte dei sikra kontroll og innverknad i den eurasiatiske korridoren, dvs. landa frå og med Balkan, gjennom Tyrkia og Kaukasus og til og Afghanistan og Kina si vestgrense.

Etter at Sovjet gav opp og trakk seg ut braut det ut borgarkrig som Taliban etter kvart vann. På siste halvdel av 90-talet var Taliban venner av USA, mykje fordi dei var viljuge til å la Unocal byggja ein oljerøyrleidning som ville gjera at USA/Vesten lettare kunne få ut olja frå Kaspihavet utan å vera avhengig av Russland. Ahmad Shah Massoud, den legendariske gerlijaleiaren i Nordalliansen og ”løva frå Panjshir” var forsvarsminister mellom Sovjet sitt nederlag og Taliban si overtaking. Han hevda til han vart likvidert av Taliban i 2001 å ha prov for at då Taliban tok Kabul i 1996 så var det med økonomisk støtte frå Unocal.

På spørsmål om det ikkje var ille at ein bygde opp dei muslimske fundamentalistane svara Brzezinski i si tid: ”Kva er viktigast? At landet vart teke over av nokre hissige islamistar, eller at vi knakk Sovjet?” Eller som ein amerikansk diplomat uttalte i 1997: ”Det blir som med Saudiane. Vi får [amerikanske oljekonsortium], rørleidningar, ein emir, ikkje noko parlament og masse Sharia. Vi kan leve med det.” (mine omsetjingar)

Men Taliban snudde og vart anti-USA, og då byrja USA å planlegga eit angrep. Desse planane låg klare sommaren 2001, og det endelege vedtaket om å invadera Afghanistan vart gjort 10. september. Då angrepet på tvillingtårna skjedde dagen etter brukte USA det: Dei viste til artikkel 5 i NATO-pakta og hevda at dei angreip Afghanistan i sjølvforsvar for å nøytralisera Al-Qaeda, sjølv om mange Afghanistan-kjennarar hevda at ytterlegare diplomatiske forsøk ville fått Taliban til å utvisa/utlevera Al-Qaeda. FN/Tryggingsrådet sanksjonerte ikkje invasjonen, og den fylte ikkje nokon av krava som folkeretten og FN-pakta stiller før ein går til krig, så den var klart folkerettsstridig. Sidan planane alt låg klare kunne krigen starta etter mindre enn ein månad.

Først var dette altså framstilt som eit sjølvforsvarsangrep som var naudsynt for å nøytralisera Al-Qaeda. Dette med at det var ein krig for å ”hjelpa” det afghanske folket var noko ein fann på seinare. At USA sin hovudmotstandar vart dei islamistane dei sjølve bygde opp er mest paradoksalt galgenhumoristisk og eit mindre viktig poeng. Men det viser kor hyklersk det er å lata som ein er ute på eit krosstog for menneskerettar. Det same gjaldt jo elles for Saddam Hussein: først kamerat med politisk og militær støtte, så erkefiende. Andre islamistar som i dag er USA sine kompisar (som Saud-familien) gjer vel å sova med eitt auge ope.

Dette er på ingen måte ei fullstendig framstilling av bakgrunnen for Afghanistan-krigen, og situasjonen ”på bakken” og den politiske så vel som humanitære utviklinga i dag er for komplisert til at vi kan belysa det frå alle sider, sjølv om dette er ein lang tekst samanlikna med eit avisinnlegg. Men igjen: mange store, anerkjente humanitære organisasjonar er kritiske til at det militære nærværet gjer situasjonen verre heller enn betre. Det finst nok mange som faktisk trur på dei ”humanitære” målsetjingane ved krigen, t.d. i regjeringsapparatet. Men når Moen berre fokuserer på desse faktorane (som også er omstridde), framstiller dei i eit overoptimistisk lys og heilt ignorerer den strategiske og maktpolitiske bakgrunnen så vert den einsidige skjønnmalinga av intensjonane bak og konsekvensane av krigen i beste fall naiv.

Hovudtrekka vi framstiller er det mange som er samde i, langt utanfor våre rekkjer og på tvers av politiske aksar og anna. Sjølv om vi ikkje gjev opp komplette kjelder så er det lett å finna desse hovudmomenta belyst og underbygd med nokre enkle Google-søk.

Vi ville gjerne diskutert Afghanistan-krigen med nokon som var pro-krig, og var i stand til å drøfta emnet på ein fornuftig måte. Men her kjem det mest av alt ei rekke misforståingar og heilt feilaktige og usamanhengande påstandar om kva vi meiner og ikkje. Når vi tilbakeviser desse påstandane så kjem det berre meir av det same – anten ved at Moen berre ignorerer sine tidlegare feil som vi har tilbakevist, kjem med nye misforståingar og feilaktige påstandar, eller berre gjentek dei same påstandane ad absurdum (som at han berre tviheld på at vi eigentleg støttar Taliban, vi veit det berre ikkje sjølve). Viss det hadde vore mogleg å ta han alvorleg ville vi måtta vendt oss til FrP/FpU og spurt om desse meiningslause angrepa var uttrykk for partiet sitt syn. Det treng vi heldigvis ikkje.

Kvinnherad Raudt
Gaute Lund